Aaaaaach, tijdreizen, een van mijn favoriete onderwerpen. Zo eenvoudig voor te stellen, doch met zoveel (on)logische consequenties dat het niet voorstelbaar is.
Het spreekt daarbij voor zich dat ik het heb over het echte reizen in de tijd, dus zowel naar de toekomst als naar het verleden.
Tijdreizen waarbij men enkel (versneld) naar de toekomst kan gaan (vliegen? beamen? transporteren? demoleculiseren?) hebben weinig zin. Welk belang heeft het om als inwoner van 2008 plots naar 2108 getransporteerd te worden, zonder mogelijkheid om terug te keren? Welk nut heeft het voor de inwoners van de toekomst om plots een reiziger uit het verleden te zien toekomen? En in wat voor een wereld zal je terechtkomen? Een ideale maatschappij of een wereld die verwoest is door oorlogen? Een paradijs of een dorre woestenij? En, zoals gezegd, dit alles zonder retourticket.
Neen, het echte tijdreizen, the real thing, omvat uiteraard ook trips naar het verleden.
Maar daar komt de logische aap uit de mouw, want reizen naar het verleden brengt heel wat denkproblemen met zich mee. Om er maar een paar te noemen:
- als je naar het verleden kan gaan, kan je het logischerwijs ook veranderen. Het typevoorbeeld daarbij is de man die naar 1939 terugreist en er Hitler neerknalt alvorens hij WOII in gang zet. Maar door dat te doen, verandert de loop der geschiedenis, wordt de tijdmachine dus niet uitgevonden op het moment dat dat voor de eerste keer gebeurde (met name voor de voormelde manspersoon naar het verleden terugreisde) en dus kan de man in kwestie niet naar het verleden teruggekeerd zijn, waardoor de moord automatisch gewist wordt, … Sommigen lossen dit op door te speculeren dat de tijd een soort herstelmechanisme in zich draagt: vermoord Hitler en Himmler had drie maanden later zijn rol wel overgenomen. Mogelijks, maar de tijd als een soort levende notie zien, vind ik toch ook vrij vergezocht.
- als tijdreizen mogelijk zijn, dan zouden we al tijdreizigers moeten gezien hebben. Ach neen, zegt u dan, want de tijdmachines zijn nog niet uitgevonden. Dat is toekomstmuziek. Juist, maar die machines zouden dan wel moeten toelaten om naar het verleden te reizen. En het verleden ligt achter ons. Ach neen, antwoordt u dan, het gaat om een verleden dat pas ontstaat nadat iemand in de toekomst er naartoe gereisd is. Mogelijks, maar verleden is verleden, niet? Of zoals Stephen Hawkins - toch ook niet de domste man ter wereld - het stelt: de afwezigheid van toeristen uit de toekomst is het beste bewijs dat tijdreizen niet mogelijk zijn.
- stel dat we in het verleden zouden kunnen reizen en dat de tijd geen herstelmechanisme zou kennen, dan zou iedere tijdreiziger de loop der geschiedenis veranderen. Maar ende edoch: één kleine wijziging - mijnheer A leert mevrouw B niet kennen waardoor ze geen kinderen krijgen - heeft enorme gevolgen. In dat voorbeeld zullen niet alleen de kinderen van A&B niet geboren worden, doch zullen die kinderen dus ook geen contacten hebben met andere mensen, waardoor de levensloop van die mensen er weer anders uitziet dan ze nu is, waardoor hun kennissen en vrienden ook een andere levenservaring hebben, enzovoort. Kortom, de minste verandering brengt enorme wijzigingen teweeg. En dat telkenmale er een tijdreiziger in het verleden zou handelen. Dit zou er dus iedere keer voor zorgen dat de geschiedenis verandert, dat heelder groepen mensen verdwijnen (wegens nooit geboren) terwijl er pakken anderen bijkomen. Moeilijk te geloven…
- stel nog dat twee reizigers op hetzelfde moment vertrekken, de ene naar 1 januari 1912, de andere naar 2 januari 1912. Houdt dat dan in dat er 2 werelden bestaan? Of zelfs 3, als je er vanuit gaat dat de “huidige” wereld blijf voortbestaan? En zullen de wijzigingen aangebracht in de wereld van 1 januari 1912 gevolgen hebben voor de wereld van 2 januari 1912? Of creëer je aldus de facto 2 verschillende werelden?
En zo zijn er nog tal van bedenkingen en vraagstukken te bedenken die feitelijk ertoe leiden dat tijdreizen zéér onwaarschijnlijk zijn. Maar toch, het blijft een absoluut fascinerend concept!
[meer info: wikipedia]
