Le cas Polanski.

U heeft het ongetwijfeld ergens gehoord: Roman Polanski, beroemd regisseur van een aantal meesterwerken der 7e kunst, is in Zwitserland opgepakt wegens een Amerikaans aanhoudingsmandaat dat betrekking heeft op een zedendelict uit 1977.

Even de feiten: in 1977 nodigt Roman Polanski, toen 44 jaar, een jongedame van amper 13 lentes oud, om deel te nemen aan een photoshoot, met toestemming van haar moeder. Na haar de nodige drank en een aantal pillen toegestopt te hebben, stelt hij haar voor om “verder te gaan” en begaat hij een resem sexuele handelingen waarvan u, helaas, de beschrijving in geuren en kleuren kunt terugvinden op het web (de ondervraging van de jongedame uit 1978 staat immers online). Zij zegt dat zij telkenmale nee zei en dat hij haar dus m.a.w. verkracht heeft, hij beweert dat ze haar toestemming gegeven heeft. Gelet op haar jonge leeftijd kan zij echter sowieso haar toestemming niet rechtsgeldig geven, waardoor de sexuele handeling op zich gelijkgesteld wordt met verkrachting (een zelfde principe bestaat overigens in België). Zij legt klacht neer, hij wordt opgepakt en hij doet uiteindelijk een plea bargain (Amerikaans systeem waarbij men, in ruil voor een schulderkenning, een lagere bestraffing krijgt). In het kader hiervan spendeert R. Polanski 42 dagen in een cel. Bij de verderzetting van de procedure begrijpt / vrees R. Polanski dat de procureur alsnog zijn vel wil (in Amerika worden procureurs verkozen, dus een Hollywood-scalp aan zijn riem hebben is een leuke troefkaart naar de kiezer toe) en hij ontvlucht Amerika naar Frankrijk. Aangezien Polanski tevens Frans staatsburger is, is er geen risico dat Frankrijk hem uitlevert en dus spendeert Polanski de laatste drie decennia in vrijheid, daarbij zorgvuldig een aantal landen ontwijkend (die hem wél zouden uitleveren naar de VS). Tot Zwitserland hem dus opgepakt heeft (alhoewel Polanski er al talloze malen is geweest…) en begint nu een juridische procedureslag aangaande de al dan niet uitlevering aan de VS. Er zitten nog een aantal zijsporen aan dit verhaal (de rechter die over de zaak moest oordelen was duidelijk bevooroordeeld, er is inmiddels een documentaire verschenen waarin de persoonlijkheid van R. Polanski aan bod komt, enz.), doch die laat ik even terzijde.

In dit ganse verhaal tekenen zich duidelijk twee kampen af:  enerzijds zij die, kort samengevat, de stelling aanhalen “hij is een pedofiel en moet dus veroordeeld worden”, anderzijds zij die eerder vergevingsgezind zijn en die zeggen “het is al dertig jaar geleden én bovendien is de man een groot artiest, dus laat hem met rust”. Inmiddels hebben een aantal prominente artiesten en zelfs de Franse minister van cultuur zich in het debat gemengd.

M.i. zijn beide stellingen verkeerd.

Wat de verdedigers van R. Polanski betreft:

- het zijn feiten van meer dan 30 jaar oud, toegegeven, maar het blijven schrikbaarwekkende feiten. Het als 45 jarige man toedienen van pillen én alcohol aan een 13-jarig meisje om zich vervolgens aan haar op diverse manieren te vergrijpen is not done. Een passende bestraffing dringt zich op, zelfs indien het om oude feiten gaat;

- het feit dat R. Polanski een mooi cinematografisch oeuvre bij elkaar heeft gefilmd is fantastisch, doch doet niet terzake. Hoeveel respect ik ook voor hem kan hebben als artiest, dat staat los van zijn persoonlijkheid. Als, bij wijze van boutade en overdrijving, Dutroux morgen het grootste schilderstalent ter wereld blijkt te zijn, moeten zijn misdaden dan plots vergeven worden?

- “ze zag er ouder uit”. Geen geldig punt, wat mij betreft. Zelfs al zag ze er 38 uit op haar 13e, het kernpunt is dat ze “nee” zei, telkenmale hij overging tot een nieuwe daad. Door deze weigering naast zich neer te leggen, heeft hij haar verkracht. Zelfs al was ze meerderjarig geweest, het feit is dat R. Polanski de intimiteit van een jongedame op gruwelijke wijze heeft geschonden. Het feit dat ze minderjarig was, maakt het er enkel erger op.

Een bestraffing dringt zich dus m.i. op.

Moet R. Polanski daarom voor jaren de gevangenis in en voor de rest van zijn bestaan “rot in hell” of “feel what he did to her in the showers” zoals je op vele fora ziet staan (het Internet zijnde immers dé ontmoetingsplaats voor fijnzinnige en diepgaande overwegingen”)? Dat nu ook weer niet, want ergens is hij al gestraft geweest (30+ jaar een relatieve vrijheid hebben met een voortdurend zwaard van Damocles is op zich al een vorm van bestraffing).

Dienaangaande kan trouwens het slachtoffer niet onvermeld gelaten worden: zij heeft al herhaaldelijk gemeld dat, wat haar betreft, de handelingen van R. Polanski haar zeker geschaad hebben, maar dat ze zich erover gezet heeft en een nieuw leven heeft kunnen opbouwen. En vooral: dat ze zou willen dat de zaak voor eens en voor altijd afgesloten wordt, aangezien het voortdurend oprakelen van allerhande sordide details haar en haar familie wel veel schade berokkent (zoals u weet, hebben ook sommige journalisten de laatste tijd het woord “fijngevoeligheid” uit hun woordenboek geschrapt).

Vandaar een voorstel dat alle belangen verenigt (slachtoffer, dader en maatschappij): laat R. Polanski vooreerst publiek zijn excuses aanbieden (zodat duidelijk wordt gemaakt dat wat hij gedaan heeft niet door de beugel kan), veroordeel hem vervolgens tot een principiële gevangenisstraf (2 jaar bijv.) in een niet al te strikt regime, voeg daar een zeer zware voorwaardelijke straf aan toe (voor het, hopelijk nooit voorkomend, geval dat hij zou hervallen) en, vooral, veroordeel hem tot een zeer zware boete die aangewend wordt voor het beteugelen van gelijkaardige gevallen (preventiewerking bijv. en psychische begeleiding van andere daders).

En sluit dan deze zaak af. In het belang van allen.