Gradaties in het kwade.

[Alternatieve titel: e-Mino's Deathmatch - Fourniret v. Fritzl].

Het zoveelste horrorverhaal waarbij sadisme, de menselijke gruwelijke ingeniositeit en verregaande perversiteit de hoofdingrediënten vormen, was deze week niet uit het nieuws weg te branden. Een Oostenrijker genaamd Fritzl heeft zijn dochter 24 (!) jaar lang in een kelder opgesloten, ze bij meer dan herhaling misbruikt, zodoende zeven kinderen verwekt waarvan eentje na een paar dagen overleden is, drie van de zes geadopteerd en de buitenwereld doen ontdekken, terwijl de drie andere - samen met de moeder - in de kelder bleven (een van de drie is nu 18 jaar en heeft pas deze week voor het eerst de buitenwereld gezien). Hallucinant is een eufemisme van jewelste in dit geval.

Het deed bij mij de vraag rijzen: is deze misdaad erger dan hetgeen Fourniret gedaan heeft? Ik kan me inbeelden dat een aantal mensen hierop negatief zullen antwoorden. Fourniret heeft immers minstens zeven onschuldige meisjes ontvoerd, verkracht en vermoord, daarbij minstens zeven families jarenlang in onwetendheid en diepe wanhoop achterlatend. Klopt. Maar Fritzl heeft zijn eigen vlees en bloed 24 jaar lang verkracht, onderdrukt, in een kelder weggestopt, drie van zijn kleinkinderen daar ook opgesloten. Een letterlijk decennialange fysische en mentale terreur. Ik heb het moeilijk om zijn daden als minder erg te qualificeren.

Maar misschien is het vanaf een bepaald stadium van geweld en sadisme niet meer mogelijk om een gradatie te bepalen in het kwade. Beiden zijn zo ver voorbij het normale, voorbij hetgeen een mens rationeel kan vatten dat de ene niet meer als erger kan beschouwd worden dan de andere. En toch, weinigen zouden eraan twijfelen om iemand als Adolf Hitler nog een stapje hoger te zetten op de ladder van het kwade. Maar kan je dan Hitler en Mengele vergelijken, de ene de ‘bedenker’, de andere de met sadistisch genoegen uitvoerder van allerhande onmenselijke ‘wetenschappelijke’ proeven? Wie is erger? Kan het ene als verregaander dan het andere beschouwd worden?

En hoe bepaal je wat het ergst is? Ga je af op aantallen: tien moorden is erger dan negen? Of op gestelde daden: 2 moorden en één verkrachting is erger dan 2 ‘gewone’ moorden? Of speelt de aard van het slachtoffer een rol (misdaden op minderjarigen zijn dan erger dan op volwassenen)? Of is het een combinatie van al deze factoren?

Of laat het kwade zich, zoals gezegd, vanaf een bepaald moment niet meer categoriseren?

Een vraagstuk waar ik nog geen antwoord op gevonden heb.