[aanbevolen achtergrondmuziek: The Clash met I fought the law]

Alvorens concreet een aantal vragen te beantwoorden die blijkbaar in bloggend Vlaanderen leven, leek het me nuttig om een algemene inleiding te geven over de relatie tussen bloggen en recht. Dit o.a. om een aantal vrij hardnekkige misverstanden de wereld uit te helpen.

Zo hebben velen blijkbaar de indruk dat het Internet een vrijhaven is, een juridisch vacuüm als het ware. Surf eens rond en je zou versteld staan hoe vaak je statements leest als “op het Internet is toch geen recht van toepassing” of “iedereen mag doen wat hij wil op het Internet” e.d.m.

Dat is natuurlijk quatsch van het zuiverste slag. Op het Internet in het algemeen - inclusief dus het bloggen - zijn wel degelijk rechtsregels van toepassing. Waar deze stelling zijn oorsprong vindt, weet ik niet met zekerheid, doch ik vermoed dat een aantal oudere vonnissen aan deze grondslag van deze boude mening liggen. In de beginjaren van het Internet as we know it, toen voornamelijk de audio(visuele) industrie zich zorgen begon te maken, heeft deze laatste immers een paar geruchtmakende nederlagen geleden tegen de eerste file-sharing sites. Het wetgevend arsenaal was immers niet gewapend tegen de razendsnelle technologische evolutie, zodat bepaalde rechters niet anders konden doen dan vaststellen dat de gewraakte handelingen geen inbreuk uitmaakten. Om een idee te geven: België heeft meer dan een eeuw lang dezelfde auteurswet gehanteerd, met name die van 1886. Pas in 1994 werd deze vervangen. Dat betekent dat men dus begin jaren ‘90 ten strijde moest trekken tegen namaak van computerprogramma’s met een wet die dateerde van de tijd dat er zelfs nog geen radio bestond, laat staan televisies, laat nog veel langer staan computers!

Vandaar dus dat de eerste juridische beslissingen over het Internet niet altijd hielpen om duidelijkheid te scheppen. Daarbij waren tevens de internationale dimensies van het Internet enerzijds en het feit dat rechtbanken op technologisch vlak zelden bij de pinken zijn anderzijds ook schatplichtig aan deze evolutie.

Maar, zoals gezegd, is dit geloof, deze urban legend als het ware, absoluut verkeerd. Bloggen is, net zoals alle handelingen die u in de “echte wereld” stelt, wel degelijk een handeling die rechtsgevolgen kan en zal hebben.

“Welk recht moge dan wel van toepassing zijn?” hoor ik sommigen onder u denken. Bestaat er iets als “het internetrecht”? Neen.

Er bestaat niet iets als “Het Internet Wetboek”. In werkelijkheid is er een “mix” toepasselijk: sommige algemene regels zullen onverminderd van toepassing zijn op alle handelingen die u als blogger stelt (denk aan: art. 1382 B.W., regels inzake laster en eerroof, intellectuele eigendomsrechten, de wet handelspraktijken als u een handelaar bent, enz.).

Daarnaast bestaat er een groeiend pakket aan regels die specifiek op de elektronische omgeving van toepassing zijn (zoals daar zijn: regels inzake elektronische reclame, de aansprakelijkheid van de diverse providers, enz.).

Om te weten of (de inhoud van) een bepaalde blogpost juridisch door de beugel kan en - zo niet - wie aansprakelijk is, zal dus vaak naar beide soorten regels moeten gekeken worden.

Tenslotte nog dit: hoed u voor valse profeten. Op het Internet circuleren tal van meningen, opinies en andere adviezen van zogenaamde experts die er in werkelijkheid bitter weinig van afweten. Een bijzondere episode staat nog vers in mijn geheugen gebeiteld: de bekende Nederlandse site Flabber had foto’s gepubliceerd van de autopsie van Julie en Melissa en ontving daarvoor prompt een ingebrekestelling vanwege de ouders van de vermoorde meisjes. Getrouw aan zijn reputatie plaatste Flabber al even prompt die ingebrekestelling online. De vele honderden reacties die daarop volgden krioelden van allerhande adviezen, waarvan de ene al gekker was de andere, tot het verregaande “er staat een schrijffout in, dus die brief is niets waard”… Tja.

Natuurlijk kunt u zich nu afvragen of ik ook niet tot die categorie moet gerekend worden. Zij die mij kennen, zullen (hopelijk!) kunnen beamen dat dit niet het geval is. Aan u natuurlijk om zelf uw mening te vormen op basis van de posts die ik aan uw vragen zal wijden…