Waarom de Feminatheek effectief verboden moet worden!
Posted by e-mino on February 18th, 2008 filed in controverse, opinieTenzij u de laatste maanden uw tent heeft opgeslagen in Verweggistan, zal u de heisa rond de tentoonstelling van de Fenomenale Feminatheek van Louis Paul Boon niet ontgaan zijn.
Een politicus vond dit immers geen kunst, doch iets immoreels en heeft dus de tentoonstelling in het Antwerpse verboden.
Welnu, de brave man heeft gelijk. Meer nog, overschot van gelijk!
Nee, natuurlijk niet omwille van de inhoud van de foto’s in kwestie. In het jaar 2008 waar iedere twaalfjarige puber bij de woorden ‘vrouw’, ‘paard’ en ‘berijden’ zich beelden voor ogen haalt die amper een generatie geleden nog garant stonden voor een enkeltje richting gevangenis, zijn deze beelden dermate soft dat ze eerder een geeuwreflex veeleer dan eender welke vorm van opwinding teweegbrengen. Vanuit die ooghoek is er naar hedendaagse normen niets mis met die collectie.
Neen, dat onding moet verboden worden gelet op het feit dat dit een gigantische inbreuk op het auteursrecht uitmaakt. Een - u zal mij de woordspeling wel willen vergeven - orgie aan auteursrechtelijke inbreuken wordt hier onder de noemer tentoonstelling en plein public gebracht.
Louis Paul Boon heeft de foto’s in kwestie immers niet zelf gemaakt. Neen, hij heeft ze uit diverse publicaties geknipt en vervolgens geïnventariseerd (het moeten leuke winteravonden geweest zijn ten huize Boon!). Dat op zich is uiteraard niet verboden: eenieder mag door hem/haar aangekochte publicaties verknippen en er allerhande verzamelingen, samenvattingen en wat dies meer van maken.
Maar dat geeft nog niet het recht om er een tentoonstelling van te maken. Dat recht is en blijft voorbehouden aan de auteur(s) van de werken in kwestie. In dit geval, de honderden, zoniet duizenden fotografen die de vele jongedames in al dan niet gewillige houdingen op de gevoelige plaat wisten vast te leggen.
Hun toestemming werd niet gevraagd. Hun rechten zijn dus geschonden. Of het nu Jan met de Pet, Louis-Paul Boon dan wel Mr. G.W. Bush zelve zou zijn die de collectie zou samengesteld hebben, het maakt geen enkel verschil uit. Toestemming van de auteurs of van hun rechthebbenden (tot 70 jaar na de dood van de auteur) is vereist!
Dus, beste heren politici, als u de in deze tijden al zwaar geplaagde en financieel onder druk staande auteurs een hart onder de riem wilt steken: verbied die handel. Verban ze terug naar de woonkamer waar ze ontstaan is en die ze nooit had moeten verlaten. Red de auteurs! Zij zullen u ongetwijfeld dankbaar zijn.
February 18th, 2008 at 12:23 pm
Ik had me dat ook al afgevraag in mijn post over de feminatheek - http://houbi.com/?p=172
Advocate Els van Eeckhaut is in de comments echter komen beweren dat er wel degelijk een wettelijk kader is voor dat soort tentoonstellingen…
February 18th, 2008 at 1:20 pm
Els heeft het m.i. niet bij het rechte eind dienaangaande. De auteurswet voorziet immers enkel dat de eigenaar van een origineel werk (i.e. de originele foto, niet een krantenknipsel) dat mag tentoonstellen. Deze tentoonstelling is m.i. dus onrechtmatig, tenzij natuurlijk - wat ik niet kan uitsluiten - er een globaal akkoord gesloten is met bijv. SOFAM.
February 20th, 2008 at 1:49 am
[...] bijvoorbeeld Welk vermoeden van onschuld of Waarom de Feminatheek effectief verboden moet worden (alwaar de auteur confrater Van Eeckhaut ervan beschuldigt zich te vergissen!), of De [...]
February 20th, 2008 at 3:40 am
Interessant.
Maar als ik u goed begrijp, dan is het werk van elke collage-kunstenaar een inbreuk op het auteursrecht. En als ik later mijn archief aan de Mensheid schenk, dan mag men mijn fotoboeken niet tentoonstellen, tenzij ze opengeklapt zijn op een pagina zonder tekst en zonder afbeeldingen?
Zou mij toch verbazen.
Ik weet ook niet of het volgrecht van een kunstenaar mag gaan over het wel/niet tentoonstellen, dan wel over het innen van centjes bij het tentoonstellen.
February 20th, 2008 at 4:08 am
Een prachtig stukje, ool al is het volledig in tegenstrijd is met je stuk hierboven “Welk vermoeden van onschuld?”
Een carriere als eindredacteur, lijkt je dat wat?
February 20th, 2008 at 4:33 am
@ Sponzen Ridder : inderdaad, iedere collage-kunstenaar begeeft zich op glad ijs, voor zover hij stukken uit andere werken overneemt die nog als dusdanig herkenbaar zijn. Hij schendt daarmee andermans auteursrecht en kan ook geen enkele van de auteursrechtelijke uitzonderingen inroepen.
Wel is het zo dat zowel hommages als de kunstenaarswereld (denk ook aan Andy Warholl en zijn vele Campbell & Disney referenties) vaker toleranter worden behandeld.
U zou uw archief desgevallend toegankelijk kunnen maken voor wetenschappelijk werk, doch hier geen tentoonstelling rond kunnen bouwen met foto’s die ingekaderd worden, persdossiers, e.d.m. (tenzij uw archief natuurlijk enkel bestaat uit zelf geschreven stukken).
En het volgrecht heeft op zich enkel te maken met een percentage van de verkoopprijs die in sommige gevallen aan de auteur van een plastisch werk toekomt. Dat staat los van het recht van de auteur om zijn werken te (laten) mededelen en/of tentoonstellen.
February 20th, 2008 at 4:33 am
@ Huylebeke. Touché!
(alhoewel ik me formeel beroep op de ironische toets van mijn Feminatheek-artikel as opposed to de ernstige toets van mijn onschuld-artikel).
February 20th, 2008 at 5:41 am
Bestaat er geen lokaal equivalent voor USC Title 17, Chapter 1, 109 (c) ?
Notwithstanding the provisions of section 106(5), the owner of a particular copy lawfully made under this title, or any person authorized by such owner, is entitled, without the authority of the copyright owner, to display that copy publicly, either directly or by the projection of no more than one image at a time, to viewers present at the place where the copy is located.
February 20th, 2008 at 5:58 am
@ Huylebeke. Artikel 9 Auteurswet 30.06.1994 : ” Tenzij anders is overeengekomen, wordt bij de overdracht van een werk [grafische of] van beeldende kunst aan de verkrijger het recht overgedragen het werk als dusdanig tentoon te stellen, in omstandigheden die geen afbreuk doen aan de eer of de faam van de auteur; de andere auteursrechten worden echter niet overgedragen.”
Maar het gaat hier dus enkel om originele exemplaren van een werk (bijv. een schilderij, een beeldhouwwerk, een originele foto), niet om een reproductie ervan, zoals een krantenknipsel.
February 20th, 2008 at 6:57 am
Ik begrijp dat ik geen werken kan tentoonstellen die gereproduceerd zijn zonder toestemming van de auteur.
Maar als de auteur zelf zijn werk in grote oplagen verkoopt, hetzij zelf (e.g. als ets of zeefdruk), of via een tussenpersoon zoals een krant of magazine, dan kan hij toch niet het feit inroepen dat er verschillende exemplaren zijn om mij te verbieden het werk tentoon te stellen?
February 20th, 2008 at 7:08 am
Klein misverstand.
Je moet een onderscheid maken tussen:
- het originele werk (hét schilderij, het standbeeld, de originele foto). Die mogen door
de eigenaar tentoongesteld worden. Daar kan de auteur zich niet tegen verzetten.
- de toegelaten reproductie (bijv. een krantenknipsel, een postkaart die met medeweten van de auteur is gemaakt, enz.). Die mag de eigenaar bezitten, doch niet tentoonstellen.
- de niet toegelaten reproductie (bijv. illegale kopie van een poster). Die mag men feitelijk niet eens bezitten, aangezien dit namaak is.
Het feit dat de auteur toegelaten heeft om verschillende exemplaren te maken, belet dus niet dat hij zich kan verzetten tegen een tentoonstelling met die reproducties.
February 21st, 2008 at 5:22 am
En hoeveel van die fotografen zouden al meer dan 70 jaar dood zijn? Zeventig jaar na hun overlijden wordt hun werk public domain.
February 21st, 2008 at 5:43 am
@ LVB. Correct. Maar aangezien LPB in 1979 is gestorven en ik ervan uitga dat hij al een zekere leeftijd had voor hij aan de FF is begonnen, mogen we veronderstellen dat er nog heel wat fotografen zijn die hetzij nog leven, hetzij nog geen 70 jaar dood zijn.